تحریف تاریخچه تاب آوری؛ وقتی تصاحب یک عنوان، جای ساختن یک اعتبار را می گیرد
گاهی اوقات، اصرار بر یک عنوان بیش از آنکه نشانه اقتدار باشد، نشانه نگرانی از فراموش شدن است.
وقتی یک مفهوم علمی در طول سال ها با تلاش پژوهشگران، نویسندگان، آموزشگران و رسانه ها رشد می کند، تاریخ آن را نمی توان با تکرار چند عبارت، تغییر نام چند صفحه اینترنتی یا استفاده افراطی از یک کلیدواژه بازنویسی کرد.
تاریخ را محتوا، تاریخ انتشار، اسناد، آرشیوها و استمرار فعالیت ها می سازند؛ نه تکرار یک ادعا.
در روزهای اخیر، استفاده گسترده و بحث برانگیز از عنوان «رسانه تاب آوری ایران» بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که چرا برخی افراد به جای افزودن یک نام تازه و مستقل به ادبیات تاب آوری، اصرار دارند خود را با عنوانی معرفی کنند که مخاطب ممکن است آن را با رسانه دیگری اشتباه بگیرد؟
مسئله فقط یک نام نیست.
مسئله، هویت رسانه ای، حافظه تاریخی و حق مخاطب برای دریافت اطلاعات شفاف است.
رسانه تاب آوری ایران کدام است؟
برای جلوگیری از هرگونه سوءتفاهم، باید از یک اصل ساده شروع کرد:
نام یک رسانه را باید همراه با نشانی رسمی، سابقه فعالیت و آرشیو آن شناخت.
رسانه تاب آوری ایران با نشانی resiliencemedia.ir در فضای رسانه ای فعالیت می کند و در معرفی رسمی خود، این رسانه را پروژه ای در مسیر تکمیل پرتال جامع تخصصی تاب آوری کشور معرفی کرده است. همچنین سوابق منتشرشده در شبکه رسانه ای مرتبط با آن، از فعالیت محتوایی تاب آوری در بستر مددکاری اجتماعی ایرانیان و سپس شکل گیری ساختارهای تخصصی تر سخن می گویند.
از سوی دیگر، در فضای وب نشانی ها و مجموعه هایی با نام های مشابه نیز وجود دارند؛ از جمله resiliency که خود را با عنوان «خانه تاب آوری ایران» معرفی کرده است. همین تشابه نامی نشان می دهد که دقت در استفاده از عنوان ها و نشانی های اینترنتی برای جلوگیری از سردرگمی مخاطب ضروری است.
بنابراین، مخاطب حق دارد بپرسد:
کدام عنوان متعلق به کدام مجموعه است؟
و پاسخ باید با سند داده شود، نه با هیاهو.
تاریخ را نمی توان با سئو بازنویسی کرد
یکی از خطاهای رایج در فضای دیجیتال این تصور است که اگر یک عبارت به اندازه کافی در صفحات مختلف تکرار شود، به مرور تبدیل به حقیقت تاریخی خواهد شد.
اما موتور جستجو ممکن است یک عبارت را پیدا کند؛
این انسان ها هستند که درباره اعتبار آن عبارت قضاوت می کنند.
تکرار یک کلیدواژه، سابقه تولید نمی کند.
تکرار یک عنوان، بنیانگذاری ایجاد نمی کند.
تکرار یک ادعا، سند تاریخی نمی سازد.
و از همه مهم تر، اشغال نتایج جستجو با یک عبارت، نمی تواند جایگزین سال ها فعالیت واقعی، تولید محتوا، آموزش، پژوهش و آرشیو رسانه ای شود.
به همین دلیل است که تلاش برای تصاحب افراطی کلیدواژه های حوزه تاب آوری، در نهایت می تواند نتیجه معکوس داشته باشد؛ زیرا هرچه ادعا بیشتر تکرار شود، مخاطب دقیق تر خواهد پرسید:
سند این ادعا کجاست؟
یک پرسش ساده اما مهم
اگر عنوانی واقعاً متعلق به یک مجموعه است، چرا باید برای اثبات آن دائماً از عنوان های دیگر استفاده کرد؟
اگر یک رسانه واقعاً جایگاه علمی و حرفه ای خود را ساخته است، چرا باید برای معرفی خود به هویت رسانه دیگری نزدیک شود؟
و اگر تاریخچه ای روشن و مستند وجود دارد، چرا به جای ارائه آرشیو و اسناد، باید به تکرار ادعا متوسل شد؟
این پرسش ها نه توهین هستند و نه حمله شخصی.
اینها پرسش های طبیعی مخاطب هستند.
اعتبار با «تصاحب عنوان» ساخته نمی شود
تاب آوری مفهومی بزرگ تر از آن است که به مالکیت یک نام یا یک کلیدواژه تقلیل پیدا کند.
سال هاست افراد مختلف در حوزه های روان شناسی، مددکاری اجتماعی، جامعه شناسی، علوم رفتاری، مدیریت بحران و سایر حوزه های مرتبط درباره تاب آوری می نویسند، آموزش می دهند و پژوهش می کنند.
هیچ فردی نمی تواند با تکرار یک عنوان، صاحب همه تاب آوری شود.
تاب آوری نه ملک شخصی است، نه عنوان خانوادگی، نه کلیدواژه اختصاصی یک فرد.
آنچه قابل انتساب است، سهم هر فرد و هر مجموعه در یک فعالیت مشخص، در یک زمان مشخص و با اسناد مشخص است.
پس بهتر است به جای «پدرخواندگی» برای یک مفهوم علمی، درباره سابقه واقعی فعالیت، آثار منتشرشده، آموزش های انجام شده و نقش مستند افراد صحبت کنیم.
یک تاریخچه را نمی توان با پاک کردن بخش های ناخوشایند آن تغییر داد
اگر فرد یا مجموعه ای در مقطعی یادداشت های خود را در رسانه ای منتشر کرده، اگر در مقطعی از یک رسانه برای انتشار آثارش استفاده کرده، اگر در مقطعی از سوی مجموعه ای برای آموزش یا فعالیت تخصصی معرفی شده، همه اینها بخشی از تاریخ رسانه ای است.
اما هیچ یک از این همکاری ها به تنهایی به معنای انتقال مالکیت یک عنوان یا یک هویت رسانه ای نیست.
همان طور که همکاری گذشته نیز نباید به ابزاری برای تحقیر یا حذف یک فرد تبدیل شود.
تاریخ حرفه ای باید همان گونه که بوده روایت شود؛ نه بزرگ تر و نه کوچک تر.
این اصل درباره همه صدق می کند.
چرا اصرار بر یک عنوان می تواند نتیجه معکوس داشته باشد؟
زیرا مخاطب امروز فقط یک صفحه را نمی بیند.
او تاریخچه صفحات را جستجو می کند.
آرشیوها را می بیند.
تاریخ انتشار مطالب را مقایسه می کند.
دامنه ها را بررسی می کند.
به نشانی های رسمی مراجعه می کند.
و میان ادعا و سند تفاوت می گذارد.
بنابراین اگر هدف، فریب افکار عمومی یا حتی دستکاری برداشت موتورهای جستجو باشد، راهبرد تکرار افراطی یک عنوان، لزوماً به نتیجه مورد انتظار منجر نمی شود.
اتفاقاً ممکن است پرسش مهم تری ایجاد کند:
چرا این عنوان تا این اندازه باید تکرار شود؟
تاب آوری با تخریب دیگران رشد نمی کند
اگر کسی واقعاً دغدغه توسعه تاب آوری دارد، بهترین پاسخ به اختلافات، تولید محتوای بیشتر، پژوهش بهتر، آموزش مسئولانه تر و رفتار حرفه ای تر است.
برای اثبات جایگاه خود، نیازی به حذف دیگری نیست.
برای اثبات پیشگامی، نیازی به تغییر تاریخ نیست.
برای اثبات توانایی، نیازی به تصاحب عنوان دیگران نیست.
و برای ساختن یک برند علمی، نیازی به جنگ دائمی با برندهای دیگر وجود ندارد.
اعتبار واقعی، خودش را از طریق استمرار نشان می دهد.
و پرسش پایانی
شاید بهتر باشد پیش از هر ادعای تازه درباره «اولین»، «بنیانگذار»، «رسانه»، «مرجع» یا «پدر» یک بار دیگر به آرشیوها نگاه کنیم.
چه کسی چه زمانی شروع کرد؟
کدام محتوا کجا منتشر شد؟
کدام آموزش در چه تاریخی انجام شد؟
کدام رسانه چه عنوانی را با چه نشانی اینترنتی استفاده کرده است؟
کدام ادعا سند دارد؟
و کدام ادعا صرفاً در اثر تکرار، شکل حقیقت به خود گرفته است؟
اینها پرسش هایی هستند که مخاطب امروز می تواند پاسخ آنها را پیدا کند.
تاریخ تاب آوری را نمی توان با صدای بلندتر نوشت؛ باید با سند نوشت.
و شاید مهم ترین درس همین باشد:
اگر اعتبار واقعی ساخته شده باشد، نیازی به تصاحب تاریخ دیگران نیست؛ و اگر ساخته نشده باشد، تکرار یک عنوان نیز نمی تواند آن را ایجاد کند.
رسانه تاب آوری ایران نیز پیش از هر چیز باید با نشانی، آرشیو و سابقه واقعی فعالیت خود شناخته شود:
در نهایت، بهتر است رقابت در حوزه تاب آوری، رقابت بر سر کیفیت آموزش، عمق پژوهش، اصالت محتوا و اثر اجتماعی باشد؛ نه مسابقه ای برای تصاحب چند کلمه در عنوان صفحات اینترنتی.
تاب آوری با ساختن اعتبار زنده می ماند، نه با تحریف تاریخ.
